مجله علوم آبزی پروری

مجله علوم آبزی پروری

مطالعه شاخص زیستی بی‌مهرگان کفزی و ارزیابی کیفیت آب رودخانه حفاظت شده سردآبرود با استفاده از شاخص IRWQI_sc

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
2 دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط زیست، پردیس فنی شهید عباسپور، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 گروه مهندسی آب، دانشکده فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده
این تحقیق، با هدف بررسی وضعیت آب رودخانۀ سردآبرود با استفاده از شاخص کیفیت آب­های سطحی ایران IRWQIsc و شاخص ارزش زیستی انجام شد. برای انجام این مطالعه، براساس اصول لیمنولوژیک و استقرار منابع آلاینده، پنج ایستگاه نمونه ­برداری در طول رودخانۀ سردآبرود انتخاب شد و در دو فصل سرد و گرم (بهمن 1400 و تیر 1401) با سه تکرار نمونه­ برداری آب و کفزیان انجام شد. 11 پارامتر کیفی آب شامل: ، COD، آمونیوم، نیترات، فسفات، کدورت، pH، کلیفرم مدفوعی، هدایت الکتریکی با روش‌های استاندارد اندازه‌گیری و آنالیز شدند. براساس نتایج، شاخص ارزش زیستی در فصل سرد نسبت به فصل گرم مقدار کمتری داشت. این شاخص در ایستگاه بالادست سردآبرود در فصل سرد 1 و در فصل گرم 2/43 بود. براساس جدول ساپروبی در فصل سرد تمامی ایستگاه ­ها در شرایط الیگوساپروب و میان­دست در شرایط بتامزوساپروب قرار داشت. در فصل گرم نیز، ایستگاه پایین­دست در شرایط الیگوساپروب و بقیۀ ایستگاه ها در شرایط بتامزوساپروب قرار داشتند. مقدار شاخص IRWQIsc در دو فصل سرد و گرم سیر کاهشی داشت و مقدار آن در فصل سرد بیشتر از فصل گرم بود. مقدار این شاخص در فصل سرد بین 90/7–58/5 بود. ایستگاه پایین­ دست در هر دو فصل، در شرایط کیفی نسبتاً خوب، و دو ایستگاه بالادست سردآبرود و کلاردشت در فصل سرد در شرایط کیفی بسیار خوب قرار داشتند. در فصل گرم نیز، مقدار شاخص IRWQIsc بین 90/38–55/26 در فصل گرم بود. ایستگاه‌های بالادست سردآبرود و کلاردشت به‌ترتیب در شرایط کیفی بسیار خوب و خوب و ایستگاه‌های میان‌دست و نجارکلا در شرایط نسبتاً خوب قرار داشتند. افزایش آلودگی و کاهش وضعیت کیفی آب از بالادست به پایین دست را می‌توان به ورود فاضلاب­ های شهری، کشاورزی و خانگی نسبت داد. به‌منظور مدیریت شرایط کیفی رودخانه، تدوین برنامۀ کامل حفاظتی از رودخانۀ سردآبرود با رویکرد حفظ شرایط موجود پیشنهاد می‌شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Study of the benthic biological index and evaluation of the water quality index (IRWQIsc) of the Sardabroud protected river

نویسندگان English

Sarvenaz Rezamohammadi 1
Kamran Rezaei Tavabe 1
Arash Javanshir 1
Ali Moridi 2
Saman Javadi 3
Rahehleh Bagheri 1
1 Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran
2 Faculty of Civil Engineering, Water and Environment, Shahid Abbaspour Campus, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
3 Department of Water Engineering, College of Agricultural Technology, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

The purpose of this study was to investigate the water quality condition of Sarabrud River using Iran surface water quality index and biological value index. To achieve this purpose, five sampling stations were selected along the Sardabrud River based on limnological principles and establishment of contaminant sources and sampling of water and benthos was done by three replications in both cold and warm seasons. 11 water quality parameters including: BOD5, COD, Ammonium, nitrate, phosphate, turbidity, pH, faecal coliform and electrical conductivity were measured and analyzed using standard methods. Based on the results, in cold season, biological value index was lower than warm season. This index, at upstream station was 1 and 2/43 in cold and warm seasons, respectively. On the basis of saproby table, in cold season, all the stations were in oligosaprobe condition and middle was in betamesosaprobe condition. Also in warm season, downstream was in oligosaprobe and the others were in betamesosaprobe condition. IRWQIsc index was decreased in both seasons and its amount in cold season was higher than warm season. This value, in cold season ranged from 58/5 to 90/7. Downstream station was in relatively good quality condition in both seasons and two upstream stations had a very good condition in cold season. Also, in warm season, IRWQIsc index ranged from 55/26 to 90/38. The upstream stations of Sardabrud and Kelardasht were in very good and good condition, respectively, middle station and Najjarkola were in relatively good condition. Municipal, agricultural and domestic sewages, could lead to increase contamination and reduce the quality of water from upstream to downstream. In order to manage the quality condition of the river, compilation of a complete protection plan for Sardabrud River with the approach of maintaining the existing conditions is recommended.

کلیدواژه‌ها English

Sardabroud River
IRWQIsc index
Biological value index
Saproby table
اسماعیلی ساری ع. 1381. آلاینده‌ها، بهداشت و استاندارد در محیط زیست. نشر نقش مهر. تهران. صفحات 79-77.
بهرامی، فرشته، و دستورانی، مهدی. (1398). ارزیابی کیفی آب زیرزمینی دشت سرایان با استفاده از شاخص کیفی WQI. مجله آبیاری و زهکشی ایران.13(4 ): 1074-1064.
پاشازاده لاله ز.، جعفری، ه.، واعظی هیر ع. 1400. ارزیابی کیفیت آب رودخانه آجی‌چای (دشت تبریز) براساس شاخص‌های کیفی مصارف ویژه. نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران. 11(4): 367-344.
حقیقت ر.، نوذری ه. 1400. مطالعه کیفیت آب رودخانه بشار در منطقه حفاظت شده دنا. اکوبیولوژی تالاب. 13(48): 84-69.
رحیمی ح. 1382. بحران آب: مشکل ناشناخته جهانی. پیک نور. سال اول، شماره دوم. 33-23.
صمدی کوچکسرایی ب، رضایی توابع ک. 1402. مطالعات شاخص‌های زیستی، کیفی و خودپالایی رودخانة حفاظت‌شدة کرج.  شیلات.76(1): 136-121.
عابدی ا.، رحمانی ح.، حقپرست س.، مقدس د. 1399. ارزیابی زیستی کیفیت آب رودخانه هراز. هفتمین کنگره ملی زیست شناسی و علوم طبیعی ایران. تهران.
کاظم نژاد ف.، صفایی ح.، پاشا، م.، کاظم نژاد، ع. 1389. بررسی منابع آلاینده رودخانه سردآبرود. فصلنامه علوم و فنون منابع طبیعی. 5(2): 110-101.
مرادی مجد ن، چترنور م، فلاح قالهری غ.ح. 1400. ارزیابی کیفی آب رودخانه بهمنشیر با استفاده از شاخص های کیفیت BCWQI وLiou. اکوبیولوژی تالاب. 13(50 ): 68-55.
Baur W. 2000. Gewasser guete bestimmen and beurtilen, Paul Parey Verlag Stuttgart, 453p.
Carey, R.O., Migliaccio, K.W. 2009. Contribution of wastewater treatment plant effluents to nutrient dynamics in aquatic systems: a review. Environmental Management 44, 205-217.
Chaudhary M., Mishra S., Kumar A. 2017. Estimation of water pollution and probability of health risk due to imbalanced nutrients in River Ganga, India. International Journal of River Basin Management 15 (1), 53-60.
Dambeniece-Migliniece L., Lagzdiņš A. 2017. Impacts of municipal wastewater treatment plants on water quality in the Berze river basin. Research for Rural Development 1.
Eaton A.D., Franson M.A.H. 2005. Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater. American Public Health Association, American Water Works Association, Water Environment Federation, Washington, Denver, Alexandria.
Hernández J.J.C., Sánchez-Fernández L.P., Villa-Vargas L.A., Carrasco-Ochoa J.A., Martínez-Trinidad J.F. 2013. Water quality assessment in shrimp culture using an analytical hierarchical process. Ecological Indicators 29, 148-158.
Mandal P., Upadhyay R., Hasan A. 2010. Seasonal and spatial variation of Yamuna River water quality in Delhi, India. Environmental Monitoring and Assessment 170(1), 661-670
Mouri G., Takizawa S., Oki T. 2011. Spatial and temporal variation in nutrient parameters in stream water in a rural–urban catchment, Shikoku, Japan: effects of land cover and human impact. Journal of Environmental Management 92(7), 1837-1848.
Osmi S.F.C., Malek M.A., Yusoff M., Azman N.H., Faizal W.M. 2016. Development of river water quality management using fuzzy techniques: a review. International Journal of River Basin Managemen 14(2), 243-254.
Singh K.P., Malik A., Mohan D., Sinha S. 2004. Multivariate statistical techniques for the evaluation of spatial and temporal variations in water quality of Gomti River (India)–a case study. Water Research 38, 3980-3992.
Vega M., Pardo R., Barrado E., Deb´an L. 1998. Assessment of seasonal and polluting effects on the quality of river water by exploratory data analysis. Water Research 32, 3581-3592.