بررسی جوامع بزرگ بی‌مهر‌گان آبزی در پایین‌دست رودخانه قره‌سو– استان گلستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه شیلات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران.

چکیده

هدف از این تحقیق که در پایین‎دست رودخانه قره‎سو در خلیج گرگان انجام شد، بررسی تغییرات ماکروبنتوزها و مواد آلی بستر رودخانه در سال 1397 بود. برای مطالعه تغییرات موادآلی بستر و شاخص‌های تنوع‌زیستی بی‌مهرگان کفزی، از چهار ایستگاه که در بخش انتهایی رودخانه تعیین شدند طی پنج نوبت (اردیبهشت، خرداد، آبان، آذر و اسفند) نمونه ‏برداری‌ از بستر انجام شد. نمونه‌برداری در تابستان به سبب خشک شدن رودخانه انجام نشد. نتایج آزمون کرت‌های خردشده نشان داد که ماده‌آلی بستر به‌طور معنی‌داری در پاییز و زمستان کاهش یافت (0/05>P). درحالی که فراوانی گونه‌ها، غنای گونه‌ای و یکنواختی گونه‌ها در زمان های مختلف نمونه‌برداری اختلاف معنی‌داری داشتند (0/05>P)، شاخص‌های شانون-ونیر، سیمپسون، و برگر-پارکر اختلاف معنی‌داری را در نمونه‌برداری‌ها نشان ندادند (0/05<P). فراوانی گونه‌ها در پاییز به کمترین مقدار (یعنی، حدود 0/87-) رسید و غنای گونه‌ای نیز در پاییز به 3 گونه کاهش یافت، که از سه خانواده توبیفیسیده، شیرونومیده و اسپیونیده (جنس استربلوسپیو) بودند. به‌علاوه، فراوانی گونه‌ها تنها شاخص تنوع‌زیستی بود که تفاوت معنی‌داری را در ایستگاه‎های نمونه‎برداری نشان داده بود (05/05>P)، به‌طوری‌که فراوانی گونه‌ها در ایستگاه 4 به بالاترین مقدار (یعنی، 7/0-) رسید. بنابراین، خشک شدن رودخانه در فصل تابستان سبب کاهش غنای گونه‌ای و فراوانی گونه‌ای در پاییز شد. اما با جاری شدن دوباره آب در رودخانه در پاییز ابتدا دو گونه از خانواده توبیفیسیده و شیرونومیده ظاهر شدند که ممکن است به مقاومت بالای این دو گونه به شرایط سخت محیطی مانند خشک شدن کامل رودخانه مرتبط باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A study on macrobenthic communities in the lower zone of Ghaersou river- Golestan province

نویسندگان [English]

  • Younes Hamed Mashhadzade
  • Ziya Kordjazi
  • Mohammad Gholizadeh
  • Rahman Patimar
Department of Fisheries, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Gonbad kavous University, Gonbad kavos, Iran.
چکیده [English]

The aim of this research conducted in the lower zone (or estuary) of Gharesou River was to study biodiversity of the macrobenthos and changes in sedimentary organic matter in river litter. No sample collected in summer 2018 due to drying river. Sampling was undertaken over five surveys, (May, June, November, and December 2018 and March 2019), in four sites (with two replications). The results of split plot analysis showed that sedimentary organic matter in river litter reduced significantly in autumn 2018 and winter 2019 (P<0.05). Whilst, biodiversity indices like species abundance, species richness, and evenness showed significant differences among surveys, Shannon, Simpson, and Berger-Parker indices had no significant differences (P>0.05). Species abundance reduced to -0.87 in autumn, and also species richness reduced to 3 species in autumn, including Tubificidae, Chironomidae, and Spionidae (Streblospio sp.). In addition, Species abundance was the only biodiversity index which had significant difference among sampling sites (P<0.05), as species abundance reached to the highest level (i.e., -0.7) in the fourth site. Thus, river drying in summer reduced species abundance and richness in autumn. But, when water reflowed in river in autumn, two species belonging to Tuificidae and Shironomidae were emerged first in river, which might be associated to the higher resistance of these two families to the rigid environmental conditions, like river drying.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Macrobenthos
  • Biodiversity
  • Gharesou river
  • Gorgan Gulf