تولید ماهیان تک‌جنس در آبزی‌پروری، روش‌ها، مزایا، محدودیت‌ها و دورنمای آتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، کد پستی 8415683111، ایران.

چکیده

در برخی مواقع بلوغ جنسی و تولیدمثل در آبزیان، اثرات منفی و قابل‌توجهی بر روند تولید خواهند داشت، بنابراین تولید جمعیت‌های تک‌جنس در آبزی‌پروری حائز اهمیت است. با توجه به ارزش اقتصادی الگوی رشد دوشکلی، بهتر است در آبزی‌پروری، جنس‌هایی با اندازه بزرگ‌تر و رشد سریع‌تر پرورش داده شود. به‌منظور تولید جمعیت‌های تک‌جنس می‌توان از روش‌های مختلفی نظیر جداسازی جنسی، آمیخته‌گری بین‌گونه‌ای، تغییر جنسیت با استفاده از تیمار حرارتی، شوک الکتریکی، تیمار هورمون‌های آستروئیدی مصنوعی یا ترکیبات گیاهی و هومیک استفاده کرد، که از بین آن‌ها تغییر جنسیت هورمونی یکی از کارآمدترین روش‌های بر پایه زیست‌فناوری در آبزیان است. تغییر جنسیت آبزیان از طریق هورمون، درواقع تغییر روند طبیعی تمایز جنسی تحت تأثیر هورمون‌های استروئیدی است. در صورت استفاده از هورمون‌های مصنوعی در مقادیر بالاتر از حد معمول یا به مدت طولانی، این هورمون‌ها می‌تواند منجر ایجاد عقیمی یا اختلال در سیستم ایمنی، غدد درون‌ریز و کبد شوند. در این مقاله ضمن برشمردن مزایا و چگونگی تولید ماهیان تک‌جنس، سیستم‌های تعیین جنسیت در ماهیان مورداشاره قرار گرفته و استفاده از روش‌های جدید سازگار با محیط‌زیست نظیر استفاده از هورمون‌های کم‌خطرتر، شوک الکتریکی و نیز ترکیبات گیاهان دارویی مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت محدودیت دانش موجود در زمینه تولید ماهیان تک‌جنس مورد بحث قرار می‌گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Monosex fish production in aquaculture, methods, benefits, limitation and future aspects

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Paykan Heyrati
  • Sara Saghavi
  • Amin Mokhles Abady Farahani
  • Salar Dorafshan
Department of Natural Resources, Isfahan University of Technology, Isfahan, 8415683111, Iran.
چکیده [English]

In some cases, sexual maturation and reproduction show significant adverse effects on production trend so, monosex production has a key role in fish aquaculture. Respecting economic importance of sexual dimorphisms in growth rate, focusing on the sex with greater size and higher growth rate is necessary. Sexual separation, interspecific hybridization, thermal or electrical treatments, hormonal manipulation using synthetic steroids or using medicinal or humic compounds are within the main methods for monosex fish production. Among them, hormonal sex changes is one of the most efficient biotechnological methods, which cause some changes in normal hormonal sex differentiation in fish. Using synthetic sex steroids at higher than recommended dose or longer duration can cause significant adverse effects on fish such as sterility, negative feedback on immune and some endocrine gland and liver functions. In this manuscript, the benefits and production methods of monosex fish followed by sex determination mechanisms and systems in fish are summarized. Then some new environmental friendly methods such as using safer sex steroids, electrical shocks and/or medicinal plant compounds for fish sex changes are fully described. Finally the limitation of current knowledge regarding production of monosex fish are mentioned.

کلیدواژه‌ها [English]

  • aquaculture
  • Biotechnology
  • Monosex culture
  • Immune function
  • Dimorphisms in growth rate