http://www.aquaculturesciences.ir/ مجله علوم آبزی پروری fa daily 1 Fri, 22 May 2026 00:00:00 +0330 Fri, 22 May 2026 00:00:00 +0330 http://www.aquaculturesciences.ir/article_244680.html محیط‌های آبی به‌طور فزاینده‌ای تحت تأثیر آلاینده‌های نوظهور نظیر پسماندهای پلاستیکی و دارویی قرار دارند. فلوکستین (FLX)، یک داروی ضدافسردگی پرمصرف، و ریزپلاستیک‌های پلی‌استایرن (PS)، از فراوان‌ترین آلاینده‌های پایدار، به‌دلیل پایداری بالا و اثرات بالقوه مخرب، تهدیدی جدی برای سلامت آبزیان محسوب می‌شوند. با توجه به اینکه ارگانیسم‌ها در محیط طبیعی به‌ندرت در معرض یک آلاینده‌ منفرد قرار می‌گیرند، این مطالعه با هدف ارزیابی اثرات سم‌شناختی مجزا و ترکیبی نانوپلاستیک و میکروپلاستیک پلی‌استایرن و داروی فلوکستین بر شاخص‌های خون‌شناختی بچه‌ماهی قزل‌آلای رنگین‌کمان (Oncorhynchus mykiss) طراحی گردید. بچه‌ماهیان قزل‌آلای رنگین‌کمان به‌مدت ۲۸ روز با جیره‌های غذایی حاوی فلوکستین (۷/۶ میلی‌گرم بر کیلوگرم)، نانوپلاستیک پلی‌استایرن (۱۰۰ نانومتر؛ در دو غلظت ۵۰۰ و ۱۰۰۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم)، میکروپلاستیک پلی‌استایرن (7 میکرومتر؛ در دو غلظت ۵۰۰ و ۱۰۰۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم) و ترکیبات آنها تغذیه شدند. در پایان دوره، نمونه‌های خون جمع‌آوری و پارامترهایی شامل تعداد گلبول‌های قرمز (RBC)، تعداد گلبول‌های سفید (WBC)، درصد هماتوکریت (Hct)، غلظت هموگلوبین (Hb) و درصد افتراقی لکوسیت‌ها اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد که مواجهه با آلاینده‌ها، به‌ویژه در تیمارهای ترکیبی، اثرات نامطلوب معنی‌داری بر پروفایل خونی ماهیان داشت. تعداد گلبول‌های قرمز، هموگلوبین و هماتوکریت در بیشتر گروه‌های تیماری نسبت به گروه شاهد کاهش معنی‌داری یافتند (0/05>P). تعداد گلبول‌های سفید در گروه فلوکستین و گروه‌های ترکیبی افزایش معنی‌داری نشان داد، اما در گروه‌های پلاستیک تغییر معنی‌داری مشاهده نشد (0/05<P). همچنین، تغییرات معنی‌داری در درصد افتراقی لکوسیت‌ها، شامل افزایش نوتروفیل‌ها و کاهش لنفوسیت‌ها، به‌ویژه در بالاترین دوز مواجهه ترکیبی، ثبت گردید (0/05>P). این مطالعه نشان داد که فلوکستین و پلاستیک‌های پلی‌استایرن، هم به‌صورت مجزا و هم ترکیبی، سلامت خون‌شناختی ماهی را مختل می‌کنند. تغییرات مشاهده‌شده بیانگر بروز استرس فیزیولوژیک سیستمیک، اختلال در ظرفیت حمل اکسیژن و تعدیل پاسخ‌های ایمنی است. این یافته‌ها بر ضرورت ارزیابی جامع خطرات زیست‌محیطی با در نظر گرفتن تعاملات پیچیده میان آلاینده‌های نوظهور در اکوسیستم‌های آبی تأکید دارد. http://www.aquaculturesciences.ir/article_245475.html تغییر نسبت جنسی و کوچک شدن جمعیت مؤثر از مهم‌ترین نشانه­ ها در گونه‌های در معرض خطر انقراض می‌باشد. در مطالعه حاضر برای اولین بار توالی کل ژنوم 10 نمونه مولد نر وحشی تاسماهی ایرانی برای ارزیابی تنوع ژنتیکی این گونه در حوضه جنوبی دریای کاسپین مورد بررسی قرار گرفت. بافت باله از مولدین تاسماهی ایرانی در دو مرکز بازسازی ذخایر بهشتی (گیلان) و رجایی ( مازندران) نمونه ­برداری گردید. توالی‌یابی منجر به تولید 115241304 خوانش با عمق x7/2 شد. ارزیابی‌های ژنومی مبتنی بر 1397 نشانگر SNP نشان داد که میزان تنوع ژنتیکی مشاهده شده و درون‌آمیزی در گیلان و مازندران به‌ترتیب 0/21، 0/2، 0/19 و 0/21 می‌باشد. ذخیره ژنتیکی موجود در منطقه گیلان دارای تعداد بیشتری آلل اختصاصی (412) نسبت به مرکز بازسازی ذخایر رجایی (360) بود که می‌تواند بیانگر خزانه ژنی غنی‌تر تاسماهی نر ایرانی در منطقه جنوب غربی دریای کاسپین است. شاخص Fst بین دو منطقه 09/0 بود که بیانگر تمایز ژنتیکی متوسط تاسماهی نر ایرانی بین گیلان و مازندران می‌باشد. به‌نظر می­رسد علی‌رغم کمبود و یا عدم تکثیر طبیعی در تاسماهی ایرانی در حوضه جنوبی دریای کاسپین طی یک دهه گذشته، همچنان دو ذخیره ژنتیکی از جنس نر تاسماهی ایرانی در حوضه جنوبی پراکنش داشته ولی از تنوع ژنتیکی پایینی به‌دلیل جمعیت مؤثر کوچک برخوردارند. از این‌رو افزایش جمعیت مؤثر در برنامه‌های بازسازی ذخایر و استفاده از برنامه‌هایی مانند تکثیر فاکتوریل می‌تواند در حفظ غنای آللی و بهبود میزان تنوع ژنتیکی مؤثر باشد. http://www.aquaculturesciences.ir/article_245476.html با توجه به کاهش ذخایر آبزیان در حوضه جنوبی دریای خزر با بررسی رفتار مصرف­ کنندگان مناطق چهارگانه، شامل مراکز 3 استان حاشیه جنوبی خزر، مناطق ساحلی، بندری تا کوهستانی در مورد مصرف کپورماهیان پرورشی مورد بررسی قرار گرفت. پس از طراحی پرسشنامه و استانداردسازی آن از طریق محاسبه روایی و پایایی آن، حجم نمونه در سطح 1390 خانوار انجام گرفت. به‌علاوه، جهت توصیف خصوصیات جمعیت‌شناختی، از آزمون‌ فریدمن برای تعیین اولویت­ ها و آزمون کروسکال­-والیس برای بررسی معنی ­داری اختلاف­ ها بین عوامل مؤثر در مناطق استفاده شد. بیشترین مصرف ماهی کپور معمولی در منطقه کوهستانی، بیشترین مصرف ماهی آمور و فیتوفاگ در منطقه بندری و ماهی سرگنده در منطقه ساحلی است. بیشترین سرانه مصرف ماهی به میزان 5/9 کیلوگرم و 2/6 کیلوگرم برای کپورماهیان پرورشی مربوط به شهرهای بندری بود. اولویت خرید انواع عرضه در مناطق، عمدتاً به‌صورت کامل، زنده، شکم خالی و منجمد بود. در مناطق مرکزی اهمیت با اولویت بو و آلودگی، تازگی و طراوت ماهی و سپس رنگ و ظاهر ماهی بود. در منطقه بندری اولویت ­ها معنی­ دار نبوده و بین مناطق ساحلی و کوهستانی مشابهت وجود داشت. در بررسی عامل سلامتی، ارزش و اثر خرید تمام اولویت­ های مورد بررسی در مناطق مشابه بودند. دوستان و متخصصان در خرید ماهی مناطق مؤثر بودند اما فقط اثر خانواده در مناطق بندری بیشتر از مناطق مرکزی بود. با وجود سوابق تحقیقاتی متعدد مبنی بر کاهش مصرف ماهی به نسبت افزایش فاصله از سواحل در مناطق مختلف جهان، اما در این تحقیق به‌دلیل فاصله کوتاه مناطق ساحلی با مناطق کوهستانی در حوضه جنوبی دریای خزر و همچنین دسترسی فراوان به کپورماهیان پرورشی در مقابل کاهش ذخایر دریا تفاوت­ های فاحش و قابل انتظاری در گرایش مصرفی مشاهده نشد. به‌طوری که اختلافات اندک در این مناطق می­تواند به اتخاذ راهبردهای محلی جهت افزایش فروش و مصرف این ماهیان کمک نماید. http://www.aquaculturesciences.ir/article_246818.html حمل ماهی زنده بدون آب به‌عنوان یک راهبُرد حمل‌ونقل نوین کم‌‌‌‌هزینه و بدون استفاده از دارو محسوب می‌گردد. هدف از مطالعه حاضر، امکان‌سنجی حمل‌ونقل تاسماهی سیبری زنده بدون استفاده از آب تا بازار مصرف بود. به‌منظور بررسی اثرات این روش حمل، شاخص‌های مختلف ماهی شامل پارامترهای استرس (کورتیزول و گلوکز) و شاخص‌های هماتولوژی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد میزان بازماندگی ماهیان مورد مطالعه پس از 20 ساعت حمل بدون آب، 100 درصد است. میزان فاکتورهای گلوکز سرم خون در بچه ماهیان حمل بدون آب شده (mg/dl 86/5± 3/55) در مقایسه با گروه شاهد (mg/dl 62/3± 6/1) افزایش معنی‌داری داشت (0.05>P )اما اختلاف معنی داری در میزان سطح کورتیزول پلاسمای خون (دامنه ng/ml 671-640 در بچه ماهیان و ng/ml 953-832 در ماهیان 3 ساله) در دو تیمار حمل بدون آب و تیمار شاهد مشاهده نگردید.همچنین یافته‌ها نشان داد میزان گلبول‌های سفید، هموگلوبین، شمارش گلبول‌های قرمز، هماتوکریت، میزان MCV، MCH و MCHC در ماهیان در دو تیمار شاهد و حمل بدون آب تفاوت معنی‌داری ندارد. از مجموع نتایج به‌دست آمده می‌توان نتیجه‌گیری نمود اگرچه روش حمل بدون آب باعث بروز استرس در ماهیان می‌شود، اما این روش با توجه به اینکه بازماندگی 100 درصدی دارد و در عین حال تأثیر معنی‌داری در پارامترهای هماتولوژی خون ندارد، می‌تواند به‌عنوان یک روش حمل، صرفاً برای مقاصد حمل ماهی تا بازار مصرف مورد استفاده قرار گیرد. http://www.aquaculturesciences.ir/article_246717.html تحقیق حاضر با هدف بررسی اثر افزایش اسید آمینه متیونین و جلبک اسپرولینا بر شاخص‌های رشد، بازماندگی و ترکیب لاشه در بچه‌ماهی اوزون برون (Acipenser stellatus) در طی 8 هفته صورت گرفته است. بدین‌منظور، تعداد 48 قطعه بچه‌ماهی با میانگین وزن اولیه 1/3± 20/01 گرم به‌‌‌‌‌‌طور تصادفی در 6 تانک توزیع گردید. ماهیان دو بار در روز به میزان 4 درصد وزن بدن با خوراک مکمل‌سازی شده با اسید آمینه متیونین (1/5 درصد) و اسپرولینا ( 5 درصد) و خوراک شاهد تغذیه شدند. در پایان شاخص‌های رشد و تغذیه شامل ضریب چاقی، درصد افزایش وزن بدن، ضریب رشد ویژه، ضریب تبدیل خوراک، شاخص احشائی و میزان بازماندگی و همچنین ترکیب لاشه بدن ارزیابی گردید. براساس نتایج، شاخص‌های افزایش وزن بدن و شاخص احشایی در مقایسه با خوراک شاهد از نظر آماری تفاوت معنی داری داشتند (0/05>P). هرچند سایر شاخص های اندازه گیری شده از نظر آماری تفاوتی را نشان ندادند، ولی در طی دوره آزمایش این شاخص ها در مقایسه با خوراک شاهد از نظر مقادیر به‌دست آمده بالاتر بودند (0/05>P). همچنین مقادیر پروتئین خام، چربی خام، رطوبت و خاکستر در ترکیب لاشه در هر دو گروه تقریباً یکسان و از نظر آماری اختلاف معنی‌داری را نشان نداد (0/05<P). بر این اساس، به‌نظر می‌رسد افزودن مقادیر مشخص شده متیونین و اسپرولینا می‌تواند بر عملکرد رشد ماهی اوزون برون مؤثر باشد. http://www.aquaculturesciences.ir/article_248544.html گیاهان حاوی مواد زیست‌فعالی هستند که می ­توانند بر متابولیسم و مسیرهای رونویسی ژن ­ها اثر گذاشته و باعث بهبود رشد آبزیان شوند. بنابراین در این تحقیق به‌منظور بررسی تأثیر افزودن عصاره مرزه (Satureja hortensis)، به جیره غذایی ماهی گورخری (Danio rerio)، تعداد 240 قطعه ماهی با میانگین وزنی 5/9±65/37میلی‌گرم با جیره­ های غذایی حاوی 0/5، 1، و 2 درصد عصاره اتانولی مرزه به‌مدت 8 هفته تغذیه شدند. گروه کنترل نیز تنها با جیره پایه تغذیه شد. نتایج نشان داد که افزودن عصاره مرزه به جیره باعث بهبود شاخص­ های رشد در مقایسه با گروه کنترل شد. بیشترین وزن نهایی، درصد افزایش وزن و ضریب رشد ویژه در تیمار دریافت‌کننده 2 درصد عصاره حاصل شد که با سایر گروه‌ها دارای تفاوت معنی­ دار بود (0/05>P). اگرچه مصرف غذا با افزایش میزان عصاره مرزه، افزایش معنی‌دار یافت، اما تفاوت ضریب تبدیل غذایی بین تیمارها معنی ­دار نبود (0/05<P). بررسی میزان بیان ژن­ های مربوط به اشتها و رشد نشان داد که افزایش نسبی بیان هر سه ژن گرلین (Ghrelin)، هورمون رشد (GH)، و فاکتور رشد شبه انسولین (IGF-1) در ماهیان تغذیه شده با عصاره مرزه مشاهده شد، اما این افزایش تنها در مورد IGF-1 در مقایسه با گروه کنترل معنی‌دار بود (0/05>P). بنابراین عصاره اتانولی مرزه تا سطح 2 درصد توانست با افزایش اشتها و جذب غذا، شاخص­ های رشد در ماهی گورخری را بهبود داده و با تنظیم مسیرهای متابولیکی پایین‌دست محور رشد موجب افزایش بیان IGF-1 شود. نتیجه ­ای که به‌دلیل شباهت مسیرهای رشد و متابولیسم ماهی گورخری با سایر ماهیان، قابل تعمیم به گونه­ های دیگر نیز می­ باشد.