انجمن آبزی پروری ایران مجله علوم آبزی پروری 2322-5351 14 1 2026 05 22 Male-related genomic investigation of Persian sturgeon (Acipenser persicus Borodin, 1897) in the south of the Caspian Sea basin ارزیابی ژنومی مولدین جنس نر تاسماهی ایرانی (Acipenser persicus Borodin, 1897) در حوضه جنوبی دریای کاسپین 20 33 245475 FA امید جعفری انستیتو تحقیقات بین‌المللی ماهیان خاویاری، مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران. 0000-0002-8731-4146 ناصر کرمی راد سازمان شیلات ایران، تهران، ایران. مریم نصراله پورمقدم سازمان شیلات ایران، تهران، ایران. اسماعیل عبداله زاده انستیتو تحقیقات بین‌المللی ماهیان خاویاری، مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران. مهرشاد زین العابدینی پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران. محمد حسن زاده صابر انستیتو تحقیقات بین‌المللی ماهیان خاویاری، مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران. محمدرضا غفاری پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران. مهدی گلشن مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. Journal Article 2026 05 03 Sexual ratio skew and effective population size reduction are well-known phenomena in species under the threat of extinction. In the present study, for the first time, whole-genome sequencing of 10 wild males of <em>Acipenser persicus</em> was used to investigate the genetic diversity of this species. Fin tissues of males <em>A. persicus</em> were sampled from Beheshti (Guilan) and Rajaei (Mazandaran) restocking centers. WGS yielded 115,241,304 reads at an average depth of 2.7X. Genomic-based investigation using 1397 SNPs obtained H<em>_o</em>and F<em>_is</em> of 0.21, 0.20. 0.19 and 0.21 in Guilan and Mazandaran, respectively. Among the two investigated broodstocks, the Beheshti center harbored more private alleles (412) than the Rajaei (360), indicating better genepool enrichment of male <em>A. persicus</em> in the south-west of the Caspian Sea. F<em>_st</em> as an index of population segregation obtained 0.09 between Guilan and Mazandaran, which can be an implication for the moderate level of population divergence in males of <em>A. persicus</em> between Guilan and Mazandaran provinces. Based on current results, it seems that despite the limited or lack of natural breeding of <em>A. persicus</em> over the past decade in the southern Caspian Sea, two genetic groups of this species still inhabit the southern Caspian Sea, with low genetic diversity due to a small effective population size. Hence, increasing the nucleus size in restocking programs and using breeding programs such as factorial breeding can be effective for allelic enrichment and improving genetic diversity. <span lang="FA">تغییر نسبت جنسی و کوچک شدن جمعیت مؤثر از مهم‌ترین نشانه­ ها در گونه‌های در معرض خطر انقراض می‌باشد. در مطالعه حاضر برای اولین بار توالی کل ژنوم 10 نمونه مولد نر وحشی تاسماهی ایرانی برای ارزیابی تنوع ژنتیکی این گونه در حوضه جنوبی دریای کاسپین مورد بررسی قرار گرفت. بافت باله از مولدین تاسماهی ایرانی در دو مرکز بازسازی ذخایر بهشتی (گیلان) و رجایی ( مازندران) نمونه ­برداری گردید. توالی‌یابی منجر به تولید </span><span lang="FA">115241304 </span><span lang="FA">خوانش با عمق </span><span dir="LTR">x</span><span lang="FA">7/2 شد. ارزیابی‌های ژنومی مبتنی بر 1397 نشانگر </span><span dir="LTR">SNP</span><span lang="FA"> نشان داد که میزان تنوع ژنتیکی مشاهده شده و درون‌آمیزی در گیلان و مازندران به‌ترتیب 0/21، 0/2، 0/19 و 0/21 می‌باشد. ذخیره ژنتیکی موجود در منطقه گیلان دارای تعداد بیشتری آلل اختصاصی (412) نسبت به مرکز بازسازی ذخایر رجایی (360) بود که می‌تواند بیانگر خزانه ژنی غنی‌تر تاسماهی نر ایرانی در منطقه جنوب غربی دریای کاسپین است. شاخص </span><span dir="LTR">F<em>_st</em></span><span lang="FA"> بین دو منطقه 09/0 بود که بیانگر تمایز ژنتیکی متوسط تاسماهی نر ایرانی بین گیلان و مازندران می‌باشد. به‌نظر می­رسد علی‌رغم کمبود و یا عدم تکثیر طبیعی در تاسماهی ایرانی در حوضه جنوبی دریای کاسپین طی یک دهه گذشته، همچنان دو ذخیره ژنتیکی از جنس نر تاسماهی ایرانی در حوضه جنوبی پراکنش داشته ولی از تنوع ژنتیکی پایینی به‌دلیل جمعیت مؤثر کوچک برخوردارند. از این‌رو افزایش جمعیت مؤثر در برنامه‌های بازسازی ذخایر و استفاده از برنامه‌هایی مانند تکثیر فاکتوریل می‌تواند در حفظ غنای آللی و بهبود میزان تنوع ژنتیکی مؤثر باشد.</span> http://www.aquaculturesciences.ir/article_245475_3519bc0354ae4962b9a53c1cb05bbc93.pdf